Erik Boschman fotografie
Dankzij alle foto-opdrachten van Erik Boschman heb ik regelmatig interessante werkzaamheden voor onder meer een mountainbiketijdschrift. Daarnaast schrijf ik voor de website MTB Noordwest 9, onder ingewijden ook wel bekend als de website van Erik. Voor MTB Noordwest 9 voer ik indien nodig achter de schermen de correspondentie met personen en instanties. Het is grappig maar waar dat Erik en ik met een minimum aan overleg toch heel doelgericht samenwerken. Zo zijn we eens begonnen en dat is niet meer wezenlijk van karakter veranderd.
Erik ken ik vanaf 2003 als een van de deelnemers aan Duinberaad, een belangengroep die zich verzet tegen de Fietsmaatregel van duinbeheerder PWN. Fietsen en in het bijzonder mountainbiken tot 10.30 uur; het is ook Erik een doorn in het oog. Spoedig blijkt dat achter de bescheiden aanmelding voor wat hand- en spandiensten een betrokken persoon schuilgaat. Erik is een vasthoudende doorzetter in het proces dat op ons afkomt. Er komt een website. Erik maakt een logo dat door zijn verbluffende eenvoud van grote schoonheid is. Binnen afzienbare tijd oogt het clubje van ongebonden mountainbikers als een professionele organisatie. Qua niveau halen we die status ook gemakkelijk en aldus zijn we gevreesd om onze kennis, presentatie en drang naar resultaat. De eerste zege slepen we in de wacht: PWN moet met Duinberaad onderzoeken of het aanleggen van voorzieningen voor mountainbikers haalbaar is.
Als onderhandelaar voor Duinberaad valt Erik op door zijn consequente opvattingen over wat je tastbaar “een laatste restje individuele vrijheid” mag noemen. Uiteraard verliest Duinberaad de strijd met de oude notabelen -en hun “old boys network”- van Provincie en Nutsbedrijf en gaat ze kansloos ten onder. Niet roemloos, want hoewel we ons door de politiek en de waterboeren zwaar in de maling hebben laten nemen, hebben we veel geleerd over het verloop van zulke processen. Sans rancune, want we hebben ook veel lol gehad.
Gebeurtenissen zonder beoordeling zichtbaar maken, wordt het nieuwe thema in het vervolg van mijn contacten met Erik. Op basis van zijn initiatief om de website MTB noordwest 9 op te zetten, bedenken we een nieuw concept voor het wereldje van mountainbikers en geïnteresseerden. We gaan alle belangstellenden zoveel mogelijk objectief informeren over de mogelijkheden die er wél zijn.
De website van MTB Noordwest 9 springt in het oog door de diversiteit van de onderwerpen. Grafisch worden de meest eenvoudige onderwerpen door Erik subtiel maar vlijmscherp vormgegeven, waardoor ze toch weer vermeldenswaardig blijken te zijn. Vaak met een knipoog voor al te serieuze lieden met een iets te groot ego. Zulke mensen tref je overal.
Soms komt het commentaar van Erik met de nodige ironie ergens onder uit de zak. Er is dan sprake van botsende beschouwingen en vaak gaan die over nut en noodzaak van hetgeen door anderen met onuitgesproken belangen te berde gebracht wordt. Onvriendelijk gedrag, verhuld in draaikonterij en gepresenteerd met geveinsde oprechtheid: voor Erik is het een vorm van kijken met dubieuze motieven. Volledig ontdaan van schoonheid, met de realiteit van verkreukelde foto’s die als vergane glorie gevonden zijn in een vuilnisvat. Het zijn in de ogen van Erik weergaven van uitdrukkelijk subjectief gecreëerde constructen. Het zijn de platte kiekjes van hen die niet geïnteresseerd zijn in het waarnemen van de opzettelijk objectief gehouden beelden waarop de schoonheid echt zichtbaar mag zijn.
De eigen kijk van Erik, op zowel voorwerpen en personen, zoals de wereld in al haar facetten, vormen de rode draad van zijn bestaan. Kijken en drukken. Het lijkt zo eenvoudig om een foto uit een kastje te toveren. Om een kiekje te maken voor een plakboek. Zo eenvoudig is dat natuurlijk niet. Een goede foto kenmerkt zich door de compositie en het lijnenspel. Door de belichting, de verlichting, het contrast en soms de beweging, de scherpte of onscherpte en de nadruk op het beoogde onderwerp. Mooi is dat toch: de beoogde weergave van de eerder gestelde vraag; als het resultaat van de gegeven opdracht. Erik, die subjectief door een objectief naar de verscheidenheid van de loop der dingen tuurt om ineens af te drukken. Dan stolt het beeld.
We fietsen natuurlijk ook samen. Tijdens een meimaand in Frankrijk doen we voor de verandering eens een fotoshoot voor een artikel in een mountainbiketijdschrift. Aan het einde van de middag arriveren we in La Bresse in Les Hautes Vosges. In plaats van ons over te geven aan de verlokkingen van ons etablissement met zichtbaar Bourgondische uitstraling, stappen we voor een verkenningsrondje in de auto’s. De fietsen mee, want het licht is mooi in de avond. Niet gaan is een gemiste kans. We toeren rond op zoek naar mooie plaatsen. We stoppen en stappen op de fiets. Aansluitend rijden we op commando van Erik van oost naar west en weer terug. Quote van de avond en de daarop volgende dagen? “Kan het nog een keer?” Geformuleerd als vraag, maar niet als zodanig op te vatten. Het betreft een respectvol geformuleerde opdracht. Erik maakt foto’s, hij is aan het werk en wij ook.
Onze Franse gidsen spreken de quote binnen een uurtje of wat: “kan het nog een keer?” We lachen erom en soms lacht Erik mee. Maar het blijft figurantenlol die de fotograaf vrijwel ontgaat, terwijl hij zijn resultaat bestudeert of scherpstelt voor een nieuwe afdruk. Opnieuw zie ik de eenling die zich concentreert op zijn bezigheden, zonder zich af te laten leiden door de redacteur, de figurant of de gids. Erik concentreert zich op zijn kijk op de wereld en dat is een serieuze zaak. Pas als het werk gedaan is, komt er tijd voor andere zaken en voor luchtigheid.
Een mooie man, voor wie kijken door een lens hetzelfde is als kijken naar de zichtbare gebeurtenissen om hem heen, die beide als een onlosmakelijk geheel beschouwd mogen worden.
Kijken zoals je denkt en voelt; en denken en voelen zoals je kijkt. Dat is Erik Boschman en dat zal niets verhullend zichtbaar worden op de volgende pagina’s. Geniet ervan!
12-02-2010
.